درآمدی بر اندیشه دفاعی- امنیتی انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران(9)

نوع نشریه: 

بسمه تعالی

درآمدی بر اندیشه دفاعی- امنیتی انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران(9)

اندیشه امنیتی از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی)

دکتر عباسعلی فرزندی

 

پس از بحث و بررسی در رابطه با اندیشه امنیتی از منظر امام خمینی( ره) به اندیشه امنیتی از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) پرداخته می شود

امنیت از نگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی)

در اندیشه دفاعی اسلام و به تبع آن رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) دفاع و امنیت، بخشی از سیاست و ابزاری برای سیر الی الله در دنیای فانی طبیعت است و خودش هدف محسوب نمی شود؛ به عبارت دیگر، کارکرد امنیت، ایمن ساختن و هموار کردن شرایط برای حفظ ارزشها و به فعلیت درآمدن آنها است. مکتب اسلام با چند بعدی دیدن دفاع و امنیت، عینی ترین نمود ناامنی را، در تهاجم نظامی علیه دار الاسلام می داند و ابزار نظامی از طریق جهاد را راهی برای کسب امنیت می شمرد( لطفی مرزناکی، 1394: 17)

امنیت و به تبع آن امنیت ملی در اندیشه رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) دارای ارزش و اعتبار فوق العاده ای است به گونه ای که با نگاه فقهی و دینی به آن نگریسته و آن را واجب دانسته و فرموده اند« امنیت ملی برای یک ملت از همه چیز واجب تر است. اگر امنیت ملی نباشد، هیچ دولتی نمی تواند کار کند؛ برای سازندگی، هیچ سنگی روی سنگ گذاشته نخواهد شد. وقتی که هرج و مرج و ناامنی باشد هیچ مشکلی از مشکلات مملکت حل نخواهد شد»( دیدار با دانشجویان، 21/04/ 1378)

از دیدگاه ایشان امنیت جایگاه رفیعی در نظام سیاسی دارد، به گونه ای که پیش شرط رشد و تعالی جامعه محسوب می شود« امنیت نعمت بزرگی است. در قرآن هم راجع به امن و امنیت سخن رفته است. در هر جامعه ای زمینه لازم برای پیشرفت های مادی و معنوی، امنیت است... شرط حرکت عظیم اجتماعی برای یک ملت، در درجه اول امنیت است. امنیت هم انواعی دارد یکی از آنها امنیت نظامی و انتظامی است. امنیت سیاسی و اقتصادی و فکری و عقیدتی هم داریم که همه اینها مقولات بسیار با اهمیتی است( دیدار با سفرا و روسای نمایندگی سیاسی ایران در خارج از کشور 07/10/ 1390)

از دیدگاه ایشان مسیر صعود به قله افتخارات کشور از پل امنیت عبور می کند و می فرمایند: « امنیت بسیار مقوله مهمی است و بدون امنیت، یک کشور در همه عرصه ها و صحنه های فعالیت و تلاش دچار مشکل است، در مقوله علم، در مقوله پیشرفت های اقتصادی، در مسائل معیشتی و شهروندی، در مقوله سازندگی کشور، در همه مقولاتی که می تواند افتخارات بزرگ ملی را برای یک کشور به ارمغان بیاورد، پیش نیاز اصلی و اساسی عبارت است از امنیت» ( بیانات امام خامنه ای( مد ظله العالی) در مراسم مشترک یگان های نظامی استان کرمان  13/ 02/ 1384)

مولفه های درونی استقرار امنیت

در این بخش به اهمیت و جایگاه مولفه های درونی نظام جمهوری اسلامی ایران از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) که تحقق کامل و حضور جمعی آنها تجلی بخش امنیت ملی است اشاره می شود

  1. وفاق و همگرایی ملی:

مهمترین شاخصه اندیشه سیاسی امام( ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) تاکید بر وحدت و همدلی میان تمام اقشار مردم و مسئولان است زیرا شرایط فرهنگی، جغرافیایی و سیاسی ایران به گونه ای است که امکان ایجاد رخنه برای نفوذ دشمن وجود دار د. امام خامنه ای( مد ظله العالی) معتقد است که دستاوردهای عظیم انقلاب اسلامی در پرتو برکت معنوی وحدت حاصل شده و استمرار وحدت نیز عامل پویایی و ثبات نظام است و می فرمایند: « همیشه به برکت اتحاد کلمه توانستیم بزرگترین موانع را از سر خود برداریم، الان هم می توانیم به برکت اتحاد کلمه میان مردم و مسئولان، بزرگترین موانع را از مقابل راه حرکت این ملت برداریم» ( بیانات در دیدار جمعی از کشاورزان 12/ 10/ 1380)

وحدت اقوام و مذاهب، هم اندیشی حوزه و دانشگاه، همگرایی اقشار مختلف مردم، همدلی نیروهای مسلح و در مرتبه عالی تر وحدت مسئولان و مردم شاخصه های اصلی وفاق و همگرایی در تامین امنیت ملی نظام جمهوری اسلامی ایران است( حسینخانی، 1392: 123)

 

 

  1. ولایت مداری

رهبری و ولایتِ فقیه جامع الشرایط تداوم بخش امامت ائمه معصومین( ع) و ضامن حاکمیت و اجرای احکام الهی است. رهبری در انقلاب و نظام اسلامی هدایت گر سکان کشتی انقلاب و ترسیم گر سیاست های کلی نظام اسلامی است.

رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) در باره پیوند مردم با رهبری می فرمایند« ولایت، یعنی حکومتی که در آن ارتباطات حاکم با مردم، ارتباطات فکری، عقیدتی، عاطفی، انسانی و محبت آمیز است، مردم به او متصل و پیوسته اند و به او علاقه مندند» ( بیانات در اجتماع زائران امام رضا( ع) 06/ 01/ 1379)

رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) حضور خالصانه و عاشقانه مردم ولایت مدار بر گرد ستون خیمه انقلاب را عامل استحکام نظام و دفع توطئه ها می دانند و می فرمایند: « تا وقتی که این اصل نورانی در قانون اساسی هست و این ملت از بن دندان به اسلام عقیده دارند، توطئه اینها( دشمنان) ممکن است برای مردم دردسر درست کند، اما نخواهد توانست این بنای مستحکم را متزلزل کند» ( بیانات در خطبه های نماز جمعه تهران 23/ 02/ 1379)

  1. مشارکت عمومی

در نظام اسلامی پذیرش آرای مردم و حضورشان در عرصه های مختلف نظام عامل مقبولیت و پایداری آن است.

به همین جهت رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) در تمام سالهای رهبری حضور مردم را رکن مهم و پایه اصلی استحکام نظام دانسته و همواره به آرای عمومی تاکید نموده اند.

راز مهم غلبه بر مشکلات داخلی در این سه دهه حضور مردمی است. از این رو تحقق توسعه واقعی در نگاه امام خامنه ای( مد ظله العالی) بدون مشارکت عمومی امکان پذیر نیست. ایشان می فرمایند: « اگر بخواهیم کشور را آباد کنیم و ... و علم و تحقیق را در دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی کشور توسعه بدهیم و ان شاء الله رفاه عمومی را در سطح کشور تا اعماق روستاها پیش ببریم و ... وسیله و ابزار انجام همه این خواسته ها، شما مردم هستید و حضور شما این راه را هموار خواهد کرد( بیانات در جمع روحانیون و مسئولان استان خوزستان 21/ 04/  1368)

از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی)  نقش مردم در تامین الزامات نظام از جمله امنیت منحصر به فرد است و در حقیقت از منظر ایشان بر امنیت مردم پایه تاکید می شود.

 

4- ساماندهی اقتصادی

بهبود وضع اقتصادی جامعه یکی از مباحث کلیدی و نقش آفرین است که از دیر باز تا امروز رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی)  ابعاد و زوایای آن را برای کارگزاران نظام اسلامی برجسته ساخته اند

امام خامنه ای( مد ظله العالی) در مسائل امنیتی  توجه به اقتصاد و امر معیشت را مورد تاکید قرار داده اند و فرموده اند: « مسئله معیشت قطعا در اولویت اول مجلس قرار دارد چرا که اگر معیشت نباشد دین و اخلاق و امید و ارزشها نیز نخواهد بود» ( بیانات در دیدار با نمایندگان مجلس شورای اسلامی 29/ 03/ 1379)

خودکفایی در کشاورزی یکی از محورهای مهم امنیت ملی است ایشان در این رابطه بیان داشته اند: « بخش کشاورزی یک محور اصلی در اداره کشور است ... و زندگی واقعی و ملموس جامعه- حیات اجتماعی- در این بخش بیشتر معنا پیدا می کند چون اینجا مسئله غذا و مسئله امنیت غذایی و مسئله استقلال ناشی از امنیت غذایی و خود کفایی مطرح است» ( بیانات در دیدار با کشاورزان 14/10/1384)

5- اقتدار نظامی و دفاعی

نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به عنوان بازوی قدرتمند نظام اسلامی و ولایت، پاسدار دستاوردهای نظام و کارگزار اصلی استقرار امنیت داخلی و امنیت مرزهای کشورند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) آمادگی های لازم و هوشیاری نیروهای مسلح در رصد تحرکات دشمنان منطقه ای و فرا منطقه ای را یاد آور می شود و افزایش توان دفاعی آنان برای تامین امنیت در بازدارندگی از تهاجم دشمنان را مطالبه می کند. ایشان در این زمینه می فرمایند: « نیروهای مسلح باید کاری کنند که هیچ دشمنی نتواند در استقلال و استحکام و یک پارچه گی و تمامیت ارضی ما طمع کند ما آمادگی های خود را برای مقابله با استکبار همیشه حفظ می کنیم و ...» ( بیانات به مناسبت آزادی خرمشهر 03/03/1369)

6- قانون گذاری و قانون مداری

تدوین و تصویب قوانین جامع، راه گشا در سهولت اجرای برنامه های بلند مدت توسعه پایدار نظام اسلامی و هم در روان سازی پیدایش و گسترش امنیت اجتماعی، اقتصادی و قضایی کمک می کند و هم مسیر حرکت سیاست گذاران و مدیران عالی و میانی اجرایی را روشن می سازد( حسینخانی، 1392: 130)

از نگاه تحلیلی رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی ترسیم کننده چگونگی حرکت مدیران در تحکیم پایه های امنیت ملی نظام است و می فرمایند: « با قوانین مجلس است که مسئولان می توانند حرکت کنند و پیش بروند، مجلس می تواند حافظ امنیت ملی باشد، می تواند سد مستحکمی در برابر دشمنان و طمع ورزی بیگانگان باشد» ( بیانات در دیدار مردم قزوین 25/09/ 1389)

7- گسترش و تعمیق معارف دینی

با یک نگاه موشکافانه و رویکرد تحقیقی، آشکار می شود که ریشه و راهکار حل بسیاری از ناهنجاری ها و نابسامانی های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در ارتقای سطح فرهنگ دینی عموم اقشار ملت ایران قرار دارد، و اگر روح ایمان در مردم تقویت شود همه امور به راحتی انجام می شود( حسینخانی، 1392: 130)

ایشان می فرمایند: « خاصیت ایمان در وجود یک انسان مسئول این است که راه او را هموار و دشواری ها را در نظرش کوچک می کند؛ همت او را بالا می برد؛ او را از آلوده شدن به خواسته های حقیر اهل دنیا باز می دارد؛ او را عاشق، خادم و دوستدار مردم قرار می دهد و در مقابل تهدید دشمنان آسیب ناپذیر و در مقابل مشکلاتِ کار و مسئولیت مقاوم می سازد( بیانات در صحن رضوی، 2/ 1/ 1383)

8- جنبش نرم افزاری و تولید علم

با توجه به نقش کارآمد پیشرفت علم و تکنولوژی و مزایای خودکفایی سیاسی و اقتصادی آن در تامین امنیت ملی، رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) ضمن فراخوانی سیاست گذاران فرهنگی به زمینه سازی رشد علم در تمام سطوح جامعه، نقش تولید علم را در اقتدار ملی و جایگاه آن را در ثبات و امنیت مهم دانسته و می فرمایند: « علم با خودش رفاه و سیادت سیاسی و برتری نظامی می آورد و در همه بخش های سیاسی و اقتصادی نفوذ کلمه ایجاد می کند. پول یک کشور را تقویت می کند و اقتصاد یک کشور را رونق می دهد، این ها همه هنرهای علم است» ( بیانات در جمع برگزیدگان المپیادهای جهانی 13/07/ 1381)

ارزش و اهمیت امنیت:

در سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) در رابطه با ارزش امنیت مطالبی به شرح زیر بیان شده است:

الف- امنیت سبب پیشرفت رشد علمی، شکوفایی اقتصاد و سازندگی کشور می شود(رهبر معظم انقلاب اسلامی  ( مد ظله العالی)دیدار با مسئولین و کارکنان قوه قضاییه، 05/ 04/ 1392)

ب- امنیت یکی از ارکان اصلی پیشرفت و سبب قوام و سربلندی کشور است(رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی)بیانات در دانشگاه علوم انتظامی، 29/06/ 1390) 

ج- امنیت بسیار مقوله مهمی است و بدون امنیت، یک کشور در همه عرصه ها و صحنه های فعالیت و تلاش دچار مشکل است( بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی)در مراسم مشترک یگان های نظامی استان کرمان  13/ 02/ 1384)

 

ابعاد امنیت از دیدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی)

در رویکردهای مختلف به امنینت، معمولا امنیت را با نگاه نظامی و انتظامی مورد بحث و بررسی قرار داده اند. رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) امنیت را در ابعاد و زوایای مختلف زندگی فردی و اجتماعی مورد توجه قرار داده و با یک نگاه جامع به همه دست اندرکارانی که به نحوی با حوزه های امنیتی ارتباط دارند تاکید نموده اند و فرموده اند: « باید امنیت همه جانبه مورد توجه باشد، امنیت اجتماعی، امنیت اقتصادی، امنیت فرهنگی، امنیت آبرویی. مردم در نظام جمهوری اسلامی باید احساس کنند که جان، مال، فرزندان، ناموس، فکر، عقیده، سرمایه گذاری و فعالیت اقتصادیشان برخوردار از امنیت است» ( 28/ 02/ 1380)

 در اندیشه ایشان ابعاد امنیت عبارتند از:

  1. امنیت فردی: یعنی هر فرد بتواند بدون دغدغه از امکانات عمومی بهره مند گردد و از آزادی های قانونی و مشروع در جهت رشد و تعالی مادی و معنوی بهره برداری کند و با هیچ گونه مانع و تهدیدی مواجه نگردد و کرامت انسانیش رعایت شود
  2. امنیت اجتماعی: یعنی آرامش و سلامت جامعه و رشد حس تعاون و همیاری و دوری از ناهنجاری های اخلاقی، و رعایت قانون
  3. امنیت اقتصادی: فراهم بودن زمینه های درآمد مناسب اقشار میانی و پایین جامعه در حل مشکلات معیشتی و مسکن، سرمایه گذاری و اشتغال، قانون مندی و سلامت در چرخه تولید، توزیع و مصرف، بهره وری مناسب از ذخایر و معادن، توسعه و مکانیزه نمودن بخش کشاورزی، رهایی از اقتصاد تک محصولی، خودکفایی در صنایع مهم و کلیدی و دست یابی به تکنولوژی های پیشرفته، تعادل و توازن در عرضه و تقاضا
  4. امنیت سیاسی: تعامل احزاب و جناح های دلسوز انقلاب، پرهیز از تشنج و درگیری های قومی و حزبی، وفاق و همدلی کارگزاران نظام، آرامش در محیط های علمی، سیاسی و رسانه ای، فضای سالم و مناسب برای نقد منصفانه عملکردها، اقتدار نهادهای امنیتی و سیاسی در ردیابی تحرکات طراحان براندازی نرم و اشراف بر روند شکل گیری طرح های دشمنان و عوامل داخلی و منطقه ای آنان در توطئه های فرهنگی سیاسی و نظامی، حضور همگانی مردم در عرصه های گوناگون سیاست و حمایت همه جانبه از نظام اسلامی
  5. امنیت قضایی: حفظ حقوق و حرمت شهروندی، اجرای یکسان قانون برای همه متخلفان، احقاق حقوق ستمدیدگان و مظلومان، ضابطه مندی و قاطعیت در مسیر مراحل قضایی پرونده های مفسدان سیاسی و اقتصادی
  6. امنیت فرهنگی: رشد اخلاق دینی، ارتقاء فرهنگ عمومی و اسلامی، پویایی و گسترش ارزشهای انقلاب و دفاع مقدس، فراهم بودن بسترهای مناسب تولید علم و تقویت جنبش نرم افزاری، استحکام پایه های معرفت دینی و ایمن سازی اخلاقی و روحی نسل جدید در برابر تهاجمات و شبیخون فرهنگی دشمنان
  7. امنیت دفاعی مرزی و منطقه ای: ساماندهی و تقویت نیروهای مسلح متناسب با دفع تحرکات دشمنان و نبردهای نامتقارن و نا همتراز، خودکفایی تسلیحات در جهت بازدارندگی تهدیدات، تعامل سالم و سازنده با همسایگان، احترام متقابل و تفاهم بر محور مشترکات سیاسی، دینی و جغرافیایی در جهان اسلام، دیپلماسی فعال و تاثیرگذار در عرصه سیاست بین الملل( حسینخانی، 1392: 122-121)

نتایج امنیت از دیدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی)

با توجه به آنچه بیان شد مهمترین نتایج امنیت از دیدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) عبارتند از:

  1. سیر الی الله در دنیای فانی،2- ایمن ساختن و هموار کردن شرایط برای حفظ ارزشها، 3- رشد و تعالی جامعه، 4- پیشرفت اقتصادی،5- بهبود مسائل معیشتی 6- سازندگی و ساختن کشور و ...

تهدیدات و چالش های فرا روی امنیت از منظر امام خامنه ای( مد ظله العالی)

رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) آسیب های امنیت را شناسایی و رصد کرده اند که مهمترین آنها به شرح زیر می باشند:

الف) تهدیدات درونی:

الف-1) فرهنگی: فساد اخلاقی، غرب زدگی، دوری از معنویت، پیدایش فرقه های نو ظهور، شکاف فرهنگی نسلها، انحراف در سیستم آموزشی، رکود علمی و عدم خلاقیت و ...

الف-2) مدیریتی: باند بازی و رانت خواری، ضعف مدیریت، قدرت طلبی، بی توجهی به مطالبات مشروع و منطقی و قانونی مردم، قدرت طلبی و ...

الف-3) سیاسی: تکثر بی رویه احزاب و جریانات سیاسی، گرایش به سازش با آمریکا، تفرقه و اختلاف در کارگزاران، بی اعتمادی مردم به مسئولان، تقویت و گسترش خط نفوذ در مراکز حساس و کلیدی نظام و ...

الف-4) اقتصادی: رشد نرخ بیکاری، تورم و گرانی، وابستگی صنایع کلیدی و کشاورزی به بیگانگان، ربا، اختلاس، تجمل گرایی، فشار اقتصادی و مالیاتی به اقشار کم درآمد و ...

الف-5) اجتماعی: فساد اداری، ناهنجاری های اخلاقی، قاچاق و ... ( حسینخانی،1392: 132)

ب) تهدیدات بیرونی

ب-1) گسترش حوزه نفوذ نظامی- سیاسی آمریکا و اتحادیه اروپا و پیمان نظامی ناتو در خاور میانه، جهان اسلام، آسیای میانه و قفقاز شمالی خصوصا در کشورهای همسایه ایران

ب-2) تحرکات سیاسی- نظامی و تبلیغاتی و طرح های سلطه طلبانه رژیم صهیونیستی در خاور میانه

ب-3) حمایت مالی و تبلیغاتی و تسلیحاتی گروه های تروریستی توسط آمریکا در کشورهای همسایه ایران

ب-4) تلاشهای مرموزانه و منافقانه پنهان و آشکار دولت های وابسته در خاور میانه برای نفوذ و تقویت صهیونیسم و آمریکا در منطقه

ب-5) جاسوسی سازمان های اطلاعاتی و امنیتی درباره توانایی و امکانات و استعدادهای درونی نظام و بهره گیری از رسانه ها در جنگ روانی و تبلیغاتی جهت فریب افکار عمومی( همان: 133-132)

در نهایت می توان بیان داشت: در اندیشه دفاعی امام خامنه ای( مد ظله العالی) دفاع و امنیت، بخشی از سیاست و ابزاری برای سیر الی الله در دنیای فانی طبیعت است و در هر جامعه ای زمینه لازم برای پیشرفت های مادی و معنوی، امنیت است.

مولفه های درونی استقرار امنیت از دیدگاه ایشان عبارتند از: 1- وفاق و همگرایی ملی 2- ولایت مداری 3- مشارکت عمومی 4- ساماندهی اقتصادی 5- اقتدار نظامی و دفاعی 6- قانون گذاری و قانون مداری 7- گسترش و تعمیق معارف دینی 8- جنبش نرم افزاری و تولید علم و ... . همچنین ایشان امنیت را به ابعاد مختلفی همچون: امنیت نظامی و انتظامی، امنیت روانی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ... تقسیم می کنند

رهبر معظم انقلاب اسلامی( مد ظله العالی) چالش ها و تهدیدات پیش روی امنیت را نیز رصد نموده و آنها را در دو حوزه داخلی و خارجی مورد توجه قرار داده اند

 

 

 

 

 

منابع و مراجع:

قرآن کریم

1- اخوان کاظمی( 1385)، پ، امنیت و ابعاد آن در قرآن، مطالعات اسلامی

  1. حسینخانی، نور الله( 1392)، مبانی نظری اندیشه های دفاعی امام خامنه ای( مد ظله العالی)، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، چاپ اول
  2. سبحانی فر( 1391)، محمد جواد و همکاران، اندیشه های دفاعی فرمانده معظم کل قوا با نگرشی بر مکتب دفاعی اسلام، تهران، انتشارات دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)
  3. لطفی مرزناکی، رحمان( 1394)، دفاع هوشمند در اندیشه امام خامنه ای( مد ظله العالی)، تهران، انتشارات آوای سبحان