گفتاریازدهم؛ معماری سازمانی

بسمه تعالی

دانشگاه وپژوهشگاه عالی دفاع ملی وتحقیقات راهبردی

پژوهشکده دکترین، ترازیابی و معماری

گروه معماری و طراحی دفاعی امنیتی نظام اسلامی

آنچه ازمعماری باید آموخت

گفتاریازدهم

معماری سازمانی

بخش مدل مرجع فني دفاعي

اردیبهشت 1397

بسمه تعالی

بخش مدل مرجع فني دفاعي

مدل مرجع فنی دفاعی بايد براي تعريف كاملي از يك خدمت يا يك اينترفيس مورد رجوع قرار گیرد. گزارش وزارت دفاع آمریکا در 21 مارس 2000 با عنوان نسخه مدل مرجع فنی دفاعی و گزارش وزارت دفاع آمریکا در 29 نوامبر 1999 با عنوان نسخه معماری فنی اشتراکی که شامل پیوست هستند باید برای راهنمایی بیشتر مورد ارجاع قرار گیرند.

هدف مدل مرجع فنی دفاعی اين است كه دركي از چگونگي فراهم كردن پايه و اساسي براي ايجاد معماری‌های عملياتي و فني براي تعريف خدمات و اينترفيس ها به ما بدهد و نيز دركي به ما می‌دهد از اينكه چه وقت مدلي خاصي را به كار بگيريم. اين مدل يك معماري نيست. بلكه كمكي است براي ايجاد معماری‌ها و پرداختن به پهنه وسيعي از موضوعات سيستم باز و با قابليت برقراري ارتباط با بخش‌های ديگر.

حوزه مدل مرجع فنی دفاعی براي پهنه وسيعي از مشكلات و پیکربندی‌های سيستمي مفيد است. اين مدل تنها منحصر به يك كاربر براي معماری‌های سيستم خاصي نيست بلكه به‌طور دقیق‌تر از پیکربندی‌های توزيع يافته، شبکه‌ای، چند تيري، تك و چند پلتفورمي پشتيباني می‌کند. در استفاده از اسناد مدل مرجع فنی دفاعی مهم اين است كه:

در هرجایی كه بخواهیم از اين مدل استفاده كنيم بايد به اين نكته توجه داشته باشيم كه اگر قابليت ارتباط آن معماري با بخش‌های ديگرش براي ما كسب شد در آن صورت قبل از هرگونه تلاشي براي ايجاد، بايد بر اساس تعاريف مدل عمل كنيم.

ممكن است كه گام‌های روش‌های معماري به‌صورت عرضي باهم تفاوت داشته باشند ولي در حالت كلي همه آن‌ها (بعضی‌ها كمتر و بعضی‌ها بيشتر) به موضوعات مشابهي می‌پردازند. به‌طورکلی، گام اول روش معماري بر روي تعريف خط‌مشی و نيازها تمركز دارد و دو گام بعدي، نگرشي بر جنبه‌های فني استفاده از مدل مرجع فراهم می‌کنند.

فاز یک

  • هدف اصلي
  • خط‌مشی وزارت دفاع آمریکا مربوطه، رهنمودها، آموزش‌ها و ...
  • پیشران‌های نیازهای كليدي وزارت دفاع آمریکا
  • مستندات برنامه‌ریزی مربوطه
  • و ارزيابي اشيايي كه در مقابل نيازها هستند

فاز دو:

  • موضوعات و مسائل سازمان (سيستم، جديد يا موجود)
  • مدل مرجعي كه قرار است استفاده شود (سيستم موجود(
  • خدمات و اينترفيس هاي موجود (سيستم موجود(
  • خدمات و اينترفيس ها (سيستم جديد)
  • كردن (سيستم جديد يا موجود(
  • توصيف پايه (سيستم جديد يا موجود(

فاز سه:

  • مجموعه كاملي از وظايف، خدمات و اينترفيس‌ها (نوع جديد يا اضافه شده(
  • نگرش براي منظور خاص (اگر نياز باشد(
  • تحلیل‌های مقایسه‌ای و معاوضه‌ای
  • كردن معماري مدنظر يا مسئله معماري

چارچوب فني برای مدیریت اطلاعات

سی مو سا که با عنوان معماری سیستم باز سیم شناخته‌شده است یک استاندارد اروپایی است. هدف اين پروژه شرح دادن معماري سيستم باز براي سیم» و تعريف مجموعه‌ای از مفاهيم و قوانين براي ساده‌سازی ايجاد سیستم‌های آتي سیم بود. جنبه مهم اين پروژه درگيري مستقيم آن در زیربنای يكپارچه و چارچوب مدل‌سازی، استانداردسازي فعالیت‌ها است.

همه فازهاي چارچوب مدل‌سازی سیم» در چرخه حيات سيستم از تعريف نيازها گرفته تا مشخصات طراحي، توصيف، پیاده‌سازی و انجام عمليات روزانه سازمان را پشتيباني می‌کند. سیم بايد براي فرصت‌های صنعتي، جریان‌های توليد، كارآمدي را فراهم كند تا زمان نهايي را كاهش و كيفيت نهايي را افزايش دهد درحالی‌که همچنان سازمان را به‌طور كامل با نيازهاي بازار سازگار نگه دارد.«سی مو سا» با مجموعه‌ای مناسب از مفاهيم معماري كمك می‌کند كه سیستم‌های «سیم» سازمان‌دهی شوند.

اصول معماری «سی مو سا» بر پايه مفهوم كلي جداسازي است:

  • بين نمايش كاربر و نمايش سيستم
  • بين كنترل و عملکردها
  • بين عملکردها و اطلاعات

ساختار چارچوب مدل‌سازی «سی مو سا» بر اساس موارد زير است:

  • عمومي

سطح كلي: فهرست كردن عناصر سازنده اصلي.

سطح جزئي: مجموعه‌ای از مدل‌های جزئي كاربردي بر اساس اهداف خاص.

سطح خاص: مدل يك سازمان بخصوص كه از عناصر سازنده و مدل‌های خاص ساخته ‌شده است.

  • مدلي

مدل‌سازی نيازها: براي گردآوری نيازهاي کسب‌وکار

مدل‌سازی طراحي: براي تصريح كردن نمايش سيستم گرا و خوش‌بین از نيازهاي کسب‌وکار طراحی‌شده.

مدل‌سازی ايجاد: روی توصيف يك سيستم «سیم»  كامل و همه اجزای پیاده‌سازی آن.

  • نگرش

(توصيف مدل مطابق چهار جنبه یکپارچه‌اش)

نگرش عملكردي

نگرش اطلاعاتي

نگرش منبع

نگرش سازمان‌دهی

مفهوم يكپارچگي سازمان بدين معني است كه جزاير خودکار سازمان بتوانند در كنار هم تقابل داشته باشند. اين مفهوم همه فنّاوری‌های موردنیاز برای اینکه اکتورهای مهندسی سازمان و عملکرد سازمان بتوانند در کنار هم کار کنند را در برمی‌گیرد.

 

 

شکل 2. 8 سطوح مدل سازی و فرایند استنتاج

 طبق نگرش مهندسي سازمان، تمام اَكتورها (كاربر کسب‌وکار، طراح، تأمین‌کنندگان، ماشین‌آلات و نرم‌افزار) بايد بتوانند با یک‌زبان مشترك باهم ارتباط داشته باشند و باهم تبادل اطلاعاتي داشته باشند. از نگرش عملكرد سازمان، تمام اَكتورها (ماشین‌ها، نيروي انساني و برنامه‌های كاربردي) بايد بتوانند با یک‌زبان مشترك باهم ارتباط برقرار كنند و باهم تبادل اطلاعاتي داشته باشند.

معماري مرجع سازمان

در دهه نود در آزمايشگاه پوردو براي كنترل صنعتي كاربردي كاتالوگ روش‌های پیاده‌سازی براي ساخت يكپارچه رایانه‌ای را در اختیار گروهي متشكل از ده شركت قرار داد. همزمان معماري مرجع سازماني پوردو انتشار یافت که مفهوم زیر را دنبال می‌کرد: موفقیت كاتالوگ روش‌های پیاده‌سازی، منوط به ايجاد موازي روش بهتري براي توصيف مدل‌سازی سیستم‌های سازمان و به‌ویژه روشي براي توصيف جايگاه انسان در ايجاد و عملكرد چنين سیستم‌هایی است.

اكثر شرکت‌ها براي رایانه‌ای شدن طرح جامعي ندارند. اين فقط در مورد كامپيوتري شدن نيست بلكه براي ايجاد هر وسيله يا امكان جديدي هم معمولاً شرکت‌ها فقط به جنبه فيزيكي ايجاد آن وسيله توجه می‌کنند علت شكست برنامه سیستم‌های اطلاعاتي و جنبه‌های سازمان‌دهی و انساني در فاز (مهندسي امكان) در اين است كه معمولاً وسیله‌ای ايجاد می‌شود كه فقط به جنبه فيزيكي آن توجه شده درحالی‌که شروع و دستيابي به سود پیش‌بینی‌شده آن ممكن است كه ماه‌ها طول بكشد.

روش طرح‌ریزی جامع پرا رويكردي روشمند براي برنامه‌ریزی فراهم می‌کند كه می‌تواند در همه فازهاي چرخه حيات يك سازمان استفاده شود. چارچوب «پرا» چارچوبي براي برنامه‌ریزی يك سازمان فراهم می‌کند كه همه ابزارهاي برنامه‌ریزی، طراحي و تحليل ديگر را دربر می‌گیرد.

شکل زیر دو نمودار «پرا» را نشان می‌دهد:

 نمودار 4.2 روش طرح ریزی پرا

هر دو نمودار «پرا» بر اهميت توجه به جنبه‌های انساني و سازمان‌دهی به همان اندازه توجه به كنترل و سیستم‌های اطلاعاتي در هر فاز يك سازمان، تأكيد می‌کند.

در هر سازماني سه جزء اصلي وجود دارد:

  • فيزيكي
  •  
  • اطلاعاتي

اكثر مردم تصورشان از يك سازمان فقط دارایی‌های فيزيكي آن است؛ و به دو جزء ديگر سازمان توجهي ندارند. حال‌آنکه جنبه انساني حتي مهم‌تر از استقرار فيزيكي براي يك سازمان است. «پرا» به‌طور واضح روابط و قوانيني بين استقرار فيزيكي، انسان و سیستم‌های اطلاعاتي را تعریف می‌کند.

مدل «پرا» چرخه حيات سازمان را به فازهایی می‌شکند. همچنين فرآيند تصويب سرمایه‌گذاری را به چندين گام می‌شکند كه براي پروژه‌های چند ميليون دلاري كارايي دارد. در انتهاي هر فاز بايد مجموعه توليد شود كه معمولاً شامل نقشه‌ها، محاسبات، مدل‌های رایانه‌ای، تخمين هزينه، تحليل اقتصادي و غيره است. ايجاد فاز بعدي منوط به تصويب مجموعه‌هايي است كه از فاز قبلي حاصل‌ شده است. هرگونه شكستي باعث از دست رفتن زمان و هزينه در توالي فازها می‌شود.همچنین مدل «پرا» به اينترفيس هاي مابين فازها اشاره دارد. به‌طور مثال در فاز مهندسي مقدماتي، وقتی‌که فرآيند توليد در حال تعريف است، كنترل و سیستم‌های اطلاعاتي و نقش انسان نيز به‌طور موازي در حال ايجاد شدن هستند.       هماهنگی (گروه معماری وطراحی دفاعی امنیتی نظام اسلامی) دانا

. Department of Defenced Technical Refrece Model

. Department of Defenced Technical Refrece Model

. CIMOSA

. CIM

. Purdue Enterprise Reference Architecture

. PERA