ترجمه: 5 دلیل آنکه چرا بحران از بحرین خارج نخواهد شد

نویسنده: Primoz Manfreda

منبع: http://middleeast.about.com

اگرچه مخالفت بزرگ شیعیان بحرینی با پشتیبانی بین­المللی اندکی روبرو است، ولی به هرحال منجربه ادامه کشمکش­ها در برابر خانواده سلطنتی سنی شده است. در این گزارش به 5 دلیل آنکه چرا بحران از بحرین خارج نخواهد شد اشاره می­کنیم.

 

  •      اصلاحات متوقف شده:

در پاسخ به اعتراضات در برابر درخواست دموکراسی بزرگتر که در فوریه سال 2011 میلادی آغاز شد، خانواده حاکم آل خلیفه وعده یک اصلاحات مطابق با قانون اساسی را داده بود، ولی تنها به بخش اندکی از این وعده عمل شد. حتی سلطنتی­های اصلاح­طلب مانند ولیعهد «سلمان بن حمد آل خلیفه»، می­ترسید که یورشی به اصلاحات دموکراتیک، بتواند منجربه آغاز شیبی لغزنده شده و به مخالفان اجازه دهد تا روزی کل سیستم را نابود کنند.

آل خلیفه از روی ترس ادعا نمی­کند که طرفدار استبداد (اقتدار الهام گرفته شده مانند سلطنت عربی) است. از طرفی، بحرین انتخابات چند حزبی و رسانه­های مخالف دارد، اما اجازه دهید صادق باشیم: حتی بعد از گذشت چندین دهه از اصلاحات و کشمکش­های معمول ناشی از آشفتگی­های سیاسی، پادشاه هنوز وضعیت استبدادی خود را در سطح بالایی حفظ کرده است؛ جایی که هیئت­های قانونی انتخاب شده، کنترل اندکی بر روی زبدگان سلطنتی دارند. از طرفی، ممکن است دولت برای چندین سال در مسیر خود عقبگرد کند، چراکه اکثر شیعیان دیگر آل خلیفه را به عنوان یک قانون­گذار مشروع در نظر نمی­گیرند.

 

  •    افزایش تنش میان سنی و شیعه:

این واقعیت که مسئولیت­های مقامات ارشد دولتی و موقعیت­های آنها در دستگاه امنیتی، تقریباً بطور ویژه­ای برای سنی­ها رزرو شده است، همیشه منجربه ایجاد نواسانات فرقه­ای مشخصی در سیاست­های بحرین شده است. هرگونه گشایش سیاسی می­تواند بطور اجتناب­ناپذیری منجربه افزایش قدرت اصلی شیعه شود. جنبش اعتراضی بحرین، به شدت یک جنبش شیعه است و ترس از یک دولت تحت تسلط شیعه، باعث شده است تا اکثر سنی­ها (شامل برخی از اعضای آل خلیفه) در کنار رژیم قرار بگیرند.

دولت نیز به نوبه خود و از روی عمد، سوء­ظن به وفاداری معترضان به شیعیان ایران را تشویق می­کند. از طرف دیگر، معترضان شیعه نسبت به خشونت نیروهای امنیتی سنی که شامل مزدوران کشورهای عرب سنی می­شود، به شدت عصبانی شده­اند. تنش میان سنی و شیعه در التهاب است و چنین خلیجی در حال حاضر آنقدر پهناور شده است که نمی­توان بر روی آن پلی ساخت!

 

  •    بحران اقتصادی:

حاکمان بحرینی قادر به خوش­گذرانی از ذخایر نفتی فراوان خود نیستند تا بتوانند توده مردم را نیز به واسطه برنامه­های رفاهی گسترده و همچنین مشاغل دولتی آسوده خوشحال کنند.  شورای همکاری خلیج فارس (GCC[1]) متعهد به حمایت 10 میلیارد دلاری از بودجه شده است. اما ناآرامی­های در حال وقوع، منجر به تعمیق بحران اقتصادی بحرین می­شود.

معترضان شیعه که متعلق به مناطق کم درآمد حومه پایتخت (منامه) هستند نیز در خط مقدم دیگری، بطور منظم با پلیس در حال درگیری هستند. آنها جوان، بیکار و عصبانی هستند، درست شبیه به همتای خودشان در شهرستان­های ناآرام سوریه. ممکن است رژیم، گفتگو با احزاب مخالف (مانند الوفاق) را در حد متوسط حفظ کند، اما هیچگونه راه حل کوتاهی جهت رفع مشکل نابرابری درآمدها و رشد تنش­های اجتماعی وجود ندارد.

 

  •     مداخله شورای همکاری خلیج فارس:

سوپاپ اطمینان حاکمان آل خلیفه عبارت است از حمایت سرسخت از عربستان سعودی و سایر اعضای شورای همکاری خلیج فارس؛ یعنی همان کسی که در مارس 2011 میلادی برای سرکوبی ناآرامی­ها به بحرین نیرو فرستاد. پادشاهان ثروتمند خلیج به سادگی نمی­توانند اجازه دهند تا یکی از خودشان نزول کند، در عین حال که ایالات متحده آمریکا نیز تمایلی به برهم زدن آخرین سنگر و استحکامات حاکمان طرفدار آمریکا در خاورمیانه ندارد.

این مسئله می­تواند بطور غیرمحتمل در کوتاه مدت منجربه سقوط رژیم بحرین شود، اما اینطور به نظر می­رسد که دخالت شورای همکاری خلیج فارس منجر شده است تا دولت حتی کمتر وادار به برد و باخت نسبت به فرآیندی غیرقابل پیش­بینی از فضای باز سیاسی شود. در زمانی مشابه، حضور نیروهای سنی خارجی (وهابی­ها) در این جزیره کوچک، می­تواند تنها منجربه پیروزی نسبت به مقاومت شیعه شود.

 

 

  •     رقابت سعودی- ایرانی:

متأسفانه در مورد بحرین، آینده این کشور به شکلی محکم وابسته به رقابت­های منطقه­ای ایران و عربستان سعودی است. دولت­های سعودی و بحرینی ادعای طولانی نسبت به مداخله ایران در آشوب­های داخلی دارند. اگرچه ما هنوز منتظر نشانه قابل اطمینانی از آن هستیم، ولی ممکن است این موضوع نیز تغییر کند. در مواجه با خصم دولت­های سنی مذهب و همچنین دولت بی اشتیاق ایالات متحده آمریکا، ممکن است در پایان برخی از گروه­های شیعه برای کمک به ایران برگردند.

 

 

درباره نویسنده:

Primoz Manfreda : کارشناس مسائل خاورمیانه، نویسنده بخش خاورمیانه- سایت About.Com

 

[1] Gulf Cooperation Council

دسته بندی: